150 meter onder de grond.

Sinds 1957 wordt in Hüttenheim anhydriet gewonnen, een droog, gipsachtig sedimentair mineraal dat ontstaat bij het verdampen van water. Ongeveer 220 miljoen jaar geleden lag het gebied van Onder-Franken aan de rand van een zee. Er heerste een subtropisch klimaat. Een lagune strekte zich uit van de Rhön in het noorden tot ongeveer Schwäbisch Hall in het zuiden. In de baai stapelde zich een acht meter dikke anhydrietlaag op.

Op deze laag volgt de ondergrondse winning in Hüttenheim. Op maaiveldniveau gaat het de Tannenberg in. Boven de ingang van de stollen begroet de mijnwerkersgroet "Glück auf". Zodra je in de stollen bent, staat bij een splitsing een verlicht standbeeld van de heilige Barbara – de patroonheilige van de mijnwerkers. Er worden slechts de onderste vier meter van de anhydrietlaag ontgonnen; de bovenste lagen zijn door klei- en kalkafzettingen te sterk verontreinigd en niet bruikbaar.

„De winning gebeurt door boren en sprengen“, licht mijnbouwingenieur Beltz toe. Tot drie meter diep worden de sprenggaten met behulp van een speciale boorwagen in het gesteente geboord. Een geslaagde sprenging maakt ongeveer 200 ton anhydriet los. Bij een dagelijkse winning van bijna 1.000 ton zijn vijf tot zes sprengplaatsen per dag nodig, want niet elke sprenging lukt.

De ontploffingen worden aan het einde van de late dienst rond 21.30 uur uitgevoerd. Daarbij kunnen giftige explosiegassen ontstaan die in de loop van de nacht echter weer vervliegen. De vroege ploeg kan dan zonder gevaar met het afvoeren beginnen. Voor voldoende frisse lucht zorgt een hoofdventilatieschacht. Daar zuigt een reusachtige ventilator 2.500 kubieke meter frisse lucht per minuut de mijn in en blaast de afgevoerde lucht naar buiten.

Stof waait op, vult de gang en belemmert het zicht. Met gedonder vallen voetbalgrote anhydrietbrokken uit de bak van de wiellader in de oplegger van de Zetros. Het materiaal voelt stevig en koel aan. "Dat is echt hard spul", zegt Beltz. Ondergronds is het ook koel: constant 14 graden Celsius. Zodra de trekker met oplegger is geladen, zet de Zetros zich in beweging. De ondergrondse wegen zijn maximaal zes meter breed en vier meter hoog. Alleen langs de hoofdgangen hangen neonbuizen aan het plafond.

Het doel van de Zetros is de breker. Tussen de twee en drie kilometer, afhankelijk van de laadplaats, ligt deze installatie. Hier wordt het materiaal verkleind. De brokken mogen niet groter zijn dan 6,5 centimeter. Een transportband brengt het gebroken gesteente aan het daglicht, rechtstreeks naar de verwerkingsinstallatie. Daar wordt het verder gemalen en met toeslagstoffen vermengd. De chape is klaar.

In het koplamplicht van de Zetros valt de veiligheidsvest van Beltz op. De bouwkundig ingenieur draagt veiligheidsschoenen, een overall en natuurlijk een helm met mijnlamp. Hoewel het plafond boven hem glad, stevig en duurzaam lijkt, is het gevormd uit sedimenten. "Bij een verstoring in de laag kan het wel eens gebeuren dat er iets naar beneden valt," zegt Beltz.

Het grootste gevaar voor een groeve is echter een waterinbraak. Het droge anhydriet kan water opnemen en verandert dan in gips. Het volume kan daardoor met tot 30 procent toenemen en er ontstaan enorme opdrukkrachten. De groeve van Hüttenheim geldt echter als volkomen droog. Dikke kleilagen dichten haar af. Alleen via oude ventilatieboorgaten en -schachten zou water kunnen binnendringen.

De Zetros verlaat de brekerinstallatie en haalt aanvulling op. Zijn achterlichten verdwijnen langzaam in de duisternis. Sinds Kerstmis is hij in gebruik. Het is goed mogelijk dat zijn inzet navolging krijgt. Knauf Gips KG exploiteert wereldwijd mijnen. "We onderzoeken of we de Zetros ook in andere groeves kunnen inzetten," zegt Tobias Beltz.